44 km
14 locaties
3:30 uur

Ontdek hier de Oude Rijn, forten en de Romeinse tijd.

De Hollandse Limes

Deze fietsroute voert langs de Oude Rijn, de Hollandse slagader van de Limes, die tweeduizend jaar geleden de noordgrens van het Romeinse Rijk vormde. Alphen aan den Rijn was in die tijd een ‘wereldstad’, compleet met twee grensforten. Fort Albanianiae in het vroegere centrum van de stad en Nigrum Pullum in Zwammerdam.

Beide forten hebben een schat aan spectaculaire vondsten en kennis over de noordgrens van het Romeinse Rijk in de Hollandse delta opgeleverd. Vondsten die nu in Leiden in het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO) en in het Archeologiehuis bij Archeon te zien zijn.

De loop van de Romeinse Rijn was in die tijd bijna hetzelfde als nu. Behalve de rivier liep er ook een doorgaande weg, de Limesweg, die de grensforten met elkaar verbond. Op strategische plekken stonden wachttorens. Je fietst eerst van Alphen naar Leiden. De route voert via Zwammerdam weer terug naar Alphen. Eenmaal terug heb je een schat aan kennis over de Romeinse tijd verzameld.

↓ Download GPX

Beschrijving van de route en verklaring van de tekens en aanduidingen:

LA = linksaf  RA = rechtsaf  RD = rechtdoor  NR = fietsrouteknooppunt, gevolgd door een nummer.

Deel deze pagina

#ROUTE
1. Archeon

1. Archeon

START bij Archeon, Archeonlaan 1, 2408 ZB, Alphen aan den Rijn Bij het verlaten van de parkeerplaats bij Archeon RA over het Kreekrugpad.

Links op de geluidswal zien we:

2 Julius Albanianus

2 Julius Albanianus

De Romeinse soldaat Julius Albanianus is een 8 meter hoog standbeeld, uitgevoerd in cortenstaal.

Volg het Kreekrugpad, dat overgaat in het wielerparcours van VV Avanti.

Aan het einde van het parcours LA, bij NR06, RA richting NR86 het Langerodepad. Fietspad RD blijven volgen, over spoor, bij NR86 LA, ri NR07 en NR08. Bij NR08 RA, brug over Oude Rijn in Koudekerk oversteken.

3 Koudekerk aan de Limes

3 Koudekerk aan de Limes

De Oude Rijn was sinds de Romeinse tijd niet alleen de grens van de ‘geciviliseerde’ wereld, het was ook de belangrijkste transportweg.

TIP!

Wanneer je hier nog uurtje tijd hebt, maak dan vanaf café De Hoek een wandeltocht door de polder langs de Koudekerkse kastelen. In de 17e eeuw was de Limes bij rijke stedelingen zeer geliefd. Ze ontvluchtten de vuile, stinkende stad en bouwden dichtbij het water hun landhuizen en kastelen om van het buitenleven te genieten.

Bij NR08 LA, ri NR71 en NR18. Na ongeveer 3 km ligt aan de overkant van de rivier een van de laatste industriële monumenten van de Rijnstreek.

4 De kleiwarenfabriek Nieuw Werklust

4 De kleiwarenfabriek Nieuw Werklust

Nieuw Werklust, een van de laatste industriële monumenten van de Rijnstreek.

Bij NR18 LA over de Rhijnvreugdebrug, bij de volgende NR18 RA, ri NR17, oversteken bij de stoplichten, via het pad achter huizen door, RA (Besjeslaan), na 50 meter LA.

Hier ligt Fort Matilo achter de verdedigingswal en wachttorens.

5 Fort Matilo

5 Fort Matilo

Fort Matilo lag op de plaats waar het Kanaal van Corbulo aftakte van de Rijn.

6 “Gordon” in het Rijksmuseum van Oudheden (Omfiets tip)

6 “Gordon” in het Rijksmuseum van Oudheden (Omfiets tip)

“Gordon” kan je in het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) bewonderen, vier km verderop. Om daar te komen fiets je naar:

Midden in Fort Matilo RA, tussen de wachttorens door, einde van het pad RA, Lekstraat oversteken LA, RA Hoge Rijndijk, ri NR18.

Bij NR18 LA en weer bij NR18 RA, RD volgen tot NR71. Bij NR71 LA Achthovenerweg, RD blijven gaan, wordt Ruigekade, ri NR41.

7 Kasteel ter Does en polderlandschap

7 Kasteel ter Does en polderlandschap

Hier stond vroeger Kasteel Ter Does.

Van NR41 naar NR11, NR12, NR13, NR24. Van NR24 naar NR64.

8 Boerengeriefbosjes

8 Boerengeriefbosjes

Rechts langs de Landlustweg zien we een aantal kleine bosjes, de zogenaamde ‘boerengeriefbosjes’.

Bij NR64 via de Maximabrug weer over de Oude Rijn ri NR37.

Van NR37 ri NR09. De Oude Rijn blijf je aan je linkerhand volgen. Bij het Rijnplein kom je bij Albanianiae (centrum Alphen aan den Rijn).

9 Castellum Albaniana

9 Castellum Albaniana

Op de plek waar nu Theater Castellum staat, stond vroeger Castellum Albaniana.

TIP!

Vanaf het Rijnplein starten de Alphense stadsgidsen met Romeinse wandelingen door het centrum en rondvaarten langs de Limes.

TIP!

De molenaars verzorgen er rondleidingen en in het nostalgisch winkeltje naast de molen wordt een keur meelproducten verkocht, die in de molen gemalen zijn. Kijk hier voor meer informatie. Bekijk hier de video over de Molenviergang.

Ga van NR09 over de Alphense brug naar NR85.

Van NR85, RA naar NR04, blijf de Oude Rijn RD aan je rechterhand volgen. Na 2 km maakt de weg een kromming rond een parkje. Daarin staat een poortje.

10 Huize Berendrecht en korenmolen de Eendracht

10 Huize Berendrecht en korenmolen de Eendracht

Het poortje van Huize Berendrecht met aan de overkant korenmolen de Eendracht.

Van NR04 naar NR10, Van NR03 ri NR88.

1300 meter na NR03 staat links een replica van een Romeinse Mijlpaal. Daarachter loopt het voetpad langs de Molenviergang.

11 De Molenviergang

11 De Molenviergang

Voetpad langs de Molenviergang.

TIP!

Als je over het pad langs de draaiende molens wandelt, kan je zien met welke kracht de molens samenwerken. Aan de verschillen in peilhoogten tussen de molens zie je hoe de polders vanaf de Oude Rijn stap voor stap in de achttiende eeuw verveend werden. Hoe verder het veen van de rivier lag hoe dikker de veenlaag was en hoe dieper het uitgegraven kon worden.

Wanneer je na de derde molen aan het einde van het molenpad nog even RA stevig doorstapt, kom je langs De Vooruitgang waar je een kano kan huren. Even verder onder aan de dijk, bij de theetuin TaartenTuin, waar heerlijke taart, een dikbelegde boterham met boerenkaas en koffie en thee wordt geserveerd.

Van NR88, bij TOP Zwammerdam RA,  NR93, ri NR92. Van NR93 na brug RA, Plein Molenstraat, 2.

Straat LA Spoorlaan, rotonde RD, RA Bovensloot ingang Zorginstelling Ipse de Bruggen daarna RA Middenweg – volg bebording bezoekerscentrum “de Haven”.

Achter bezoekerscentrum “de Haven” ligt het opgravingsveld van Nigrum Pullum (Zwammerdam).

12 Nigrum Pullum en de Zwammerdam schepen

12 Nigrum Pullum en de Zwammerdam schepen

Castellum Nigrum Pullum (Zwammerdam).

Bij de uitgang van Ipse de Bruggen LA, bij de rotonde LA. Fiets RD langs de Oude Rijn ri NR02 en NR18, van NR18 naar NR72.

TIP!

In “Grandcafé De Haven” bij Nigrum Pullum kan je archeologische vondsten en een inleiding tot de Zwammerdamschepen zien. In het café en op het terras kan je terecht voor koffie, thee of een lunch. Het is ook het vertrekpunt van rondleidingen over het opgravingsveld, die op afspraak verzorgd worden. . Kijk voor meer informatie op www.nigrumpullum.nl.

Een tentoonstelling in Museumpark Archeon gaat in op de historische betekenis van de schepen en het functioneren van de Hollandse delta in de Romeinse tijd. Op de restauratiewerf van Archeon kan je de restauratie van deze schepen op de voet volgen. En je kan informatie krijgen over de oprichting van het Nationaal Romeins Scheepvaartmuseum in Alphen aan den Rijn.

13 De Limesweg, Hollandse waterlinie en hefbrug

13 De Limesweg, Hollandse waterlinie en hefbrug

Symbolen van historisch belangrijke land- en waterwegen.

Van NR78, naar NR77, ri NR62, na 300 m RA.

We zijn weer terug bij Museumpark Archeon. Ook het Archeologiehuis en de Romeinse restauratiewerf kan je hier bekijken.

14 Archeon

14 Archeon

Museumpark Archeon, Archeologiehuis en Romeinse restauratiewerf.

TIP!

Op het park zijn verschillende restaurants. Onder andere de Romeinse Herberg voor een heerlijke Romeinse appeltaart of Romeinse lunch. In het Middeleeuwse Klooster worden heerlijke pannenkoeken en honingnotensaus geserveerd bereid met het meel van korenmolen De Eendracht. 

Op het terrein van Archeon kan je 43 gebouwen, boerderijen en hutten bekijken die ooit in Nederland hebben gestaan. De Archeotolken brengen de geschiedenis hier tot leven. Geniet van hun verhalen en activiteiten in de prehistorie, Romeinse tijd en middeleeuwen.

TERUG NAAR TOP